Bereid u voor op het PVT door te weten hoe het traject bij uw gemeente verloopt, de vier begrippen uit de verklaring in eigen woorden te kunnen uitleggen en per begrip een voorbeeld uit uw eigen leven te hebben. Oefen met realistische situaties en bespreek uw twijfels tijdens de bijeenkomsten, vóór u ondertekent.
Wat het Participatieverklaringstraject inhoudt
Het PVT is het onderdeel van uw inburgering waarin u leert wat belangrijk is in Nederland en dat afsluit met uw handtekening onder de participatieverklaring. U doet het bij uw gemeente; het is geen landelijk kennisexamen.
Bent u inburgeringsplichtig geworden op of na 1 oktober 2017 en staat u ingeschreven bij een gemeente? Dan hoort het PVT bij uw inburgering. Alles rondom het traject regelt u bij die gemeente, niet bij DUO.
Het PVT bestaat uit een inleiding op de Nederlandse kernwaarden en het ondertekenen van de participatieverklaring. Het is dus een traject met bijeenkomsten en een afsluitende handtekening, geen computerexamen met vragen zoals de Kennis van de Nederlandse Maatschappij.
De gemeente stuurt u vanzelf een brief over het traject. Krijgt u die brief niet, neem dan contact op met de gemeente waar u staat ingeschreven.
Welke onderdelen voor u gelden, hangt onder meer af van de Wet inburgering 2013 of 2021. Kijk in Mijn Inburgering. Onder de Wet 2021 staan de afspraken ook in het persoonlijk plan inburgering en participatie (PIP).
Bronnen: Kennisexamens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Sectie 4. Participatieverklaringstraject (PVT); Besluit inburgering 2021 (wetten.overheid.nl) — Artikel 3.1, Inhoud en vormgeving participatieverklaringstraject; Welke examens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Overzicht onderdelen per wet
Zo verloopt het traject bij uw gemeente
De gemeente nodigt u uit, u volgt de inleiding op de kernwaarden met minimaal één praktische activiteit of excursie, en u tekent tijdens een ondertekeningsbijeenkomst. Onder de Wet 2021 heeft u daarvoor drie jaar.
Onder de Wet inburgering 2021 omvat het traject ten minste 12 uur. De inleiding op de kernwaarden bevat minimaal één activiteit of excursie waarin een kernwaarde praktisch wordt uitgewerkt. Pas deze urennorm niet automatisch toe op een ouder traject onder de Wet 2013.
Heeft u tijdens de brede intake bij de gemeente al activiteiten gedaan die aansluiten bij het traject? Dan kunnen die uren mogelijk in mindering komen op de 12 uur. Vraag dit na bij uw gemeente.
De gemeente registreert uw aanwezigheid bij de inleiding én uw ondertekening. Na de ondertekening geeft de gemeente dit door aan DUO; na ongeveer drie weken ziet u in Mijn Inburgering dat u de verklaring hebt getekend.
Onder de Wet inburgering 2021 hebt u drie jaar om de verklaring te ondertekenen. Onder de Wet 2013 gelden andere termijnen. Controleer de uiterste datum die voor u in Mijn Inburgering staat en bespreek uw planning met de gemeente.
Bronnen: Kennisexamens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Sectie 4. Participatieverklaringstraject (PVT); Besluit inburgering 2021 (wetten.overheid.nl) — Artikel 3.1, Inhoud en vormgeving participatieverklaringstraject; Welke examens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Overzicht onderdelen per wet
Vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie
De landelijke verklaring noemt vier begrippen: vrijheid, gelijkwaardigheid, solidariteit en participatie. Leer ze als vier verschillende brillen waarmee u situaties bekijkt, niet als uitwisselbare woorden.
Vrijheid betekent dat iedereen mag denken, doen en zeggen wat hij wil, met duidelijke grenzen: wat u doet of zegt mag nooit in strijd zijn met de wet. U mag niet discrimineren en niet aanzetten tot haat of vijandigheid. Binnen die grens mag iedereen een mening uiten, een eigen geloof hebben of juist niet geloven, uitkomen voor seksuele geaardheid en eigen keuzes maken.
Gelijkwaardigheid betekent dat alle burgers gelijkwaardig worden behandeld: iedereen heeft dezelfde rechten en iedereen moet zich aan dezelfde regels houden. Discriminatie naar geslacht, geloof, afkomst of seksuele geaardheid wordt niet geaccepteerd.
Solidariteit betekent dat burgers samen verantwoordelijk zijn voor de samenleving. Iedereen heeft recht op een veilige leefomgeving, fatsoenlijke huisvesting, eerlijke arbeidsvoorwaarden, minimumloon bij werk, goed onderwijs en goede medische zorg. Burgers voorzien in principe in hun eigen levensonderhoud; lukt dat niet op eigen kracht en kan niemand helpen, dan biedt de overheid hulp.
Participatie betekent dat iedereen bijdraagt aan een prettige en veilige samenleving, bijvoorbeeld door te werken, naar school te gaan of vrijwilligerswerk te doen, in de wijk, op school of bij een vereniging. Daarbij is het spreken van het Nederlands essentieel.
Oefen voor de bijeenkomsten hoe u elk begrip in eigen woorden uitlegt. Kies daarbij een ervaring of een duidelijk als fictief benoemde situatie. Vraag uw begeleider hoe deze begrippen in uw traject worden besproken.
| Begrip | Kern | Voorbeeld uit het dagelijks leven |
|---|---|---|
| Vrijheid | Iedereen mag denken, doen en zeggen wat hij wil, binnen de grenzen van de wet | Zelf kiezen welk geloof u wel of niet aanhangt |
| Gelijkwaardigheid | Alle burgers worden gelijk behandeld en houden zich aan dezelfde regels | Iedereen heeft dezelfde rechten, zoals bescherming tegen discriminatie |
| Solidariteit | Burgers zijn samen verantwoordelijk voor de samenleving | Hulp vragen en geven als iemand het alleen niet redt |
| Participatie | Iedereen draagt actief bij aan de samenleving | Werken, naar school gaan of vrijwilligerswerk doen in de wijk |
Bronnen: Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Rechten en plichten horen bij elkaar
In de verklaring horen rechten en plichten altijd samen: wie rechten heeft op grond van vrijheid en gelijkwaardigheid, houdt zich ook aan de regels die die rechten voor iedereen beschermen.
De verklaring begint met het beginsel dat Nederland een democratie en rechtsstaat is: iedereen heeft dezelfde rechten en iedereen moet zich aan dezelfde regels houden. Dat is de kern van de verbinding tussen recht en plicht.
U oefent dit door in twee richtingen te denken. Het recht om uw mening te uiten hoort bij de plicht om niet te discrimineren en niemand te bedreigen. Het recht op gelijke behandeling hoort bij de plicht om anderen zelf ook gelijkwaardig te behandelen. Het recht op hulp als u het niet redt hoort bij de plicht om in uw eigen levensonderhoud te voorzien als dat kan.
Maak hier een vaste oefening van: schrijf een recht op en bedenk de plicht die erbij hoort, en draai het daarna om. Begin met iets uit uw eigen leven, zoals het nakomen van afspraken op uw werk, en zoek het recht of begrip dat erbij past. Zo herkent u de begrippen sneller in nieuwe situaties.
Bronnen: Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Studievoorbeeld: een uitsluitende opmerking over geloof
Dit studievoorbeeld oefent gelijkwaardigheid en de grenzen van de vrijheid. Er zijn meerdere goede antwoorden mogelijk; het is geen officieel examenonderdeel en er bestaat geen scoremodel voor.
Studievoorbeeld
Bij een sportclub bereiden vrijwilligers een feest voor. Twee vrijwilligers verschillen van mening over het programma en lossen dat op met een rustig gesprek. Daarna zegt een derde vrijwilliger tegen een nieuw lid: 'U hoort hier niet, vanwege uw geloof.' Beantwoord in uw eigen woorden: a) Welk begrip uit de verklaring staat hier onder druk? b) Waarom past uitsluiting vanwege geloof niet bij de waarden uit de verklaring? c) Wat zou een passend antwoord van de club kunnen zijn?
Toon het modelantwoord
a) Vooral gelijkwaardigheid: het nieuwe lid wordt op grond van zijn geloof buitengesloten. Ook de vrijheid van dat lid om een eigen geloof te hebben komt onder druk. b) De verklaring verbindt vrijheid aan gelijkwaardige behandeling en verwerpt discriminatie vanwege geloof. Een meningsverschil is iets anders dan iemand daarom buitensluiten. c) Een passend antwoord is bijvoorbeeld dat het bestuur de opmerking benoemt, herhaalt dat iedereen ongeacht geloof welkom is en het nieuwe lid alsnog van harte uitnodigt. Zo herstelt de club de gelijkwaardige behandeling en blijft het gesprek respectvol.
Dit is een studievoorbeeld om de begrippen te oefenen, geen officiële vraag of scoremodel; meerdere praktische antwoorden zijn goed. De uitleg volgt de landelijke participatieverklaring: iedereen mag een eigen geloof hebben, alle burgers worden gelijkwaardig behandeld en discrimineren naar geloof wordt niet geaccepteerd. Het rustige meningsverschil tussen de eerste twee vrijwilligers hoort daar juist wél bij: verschillende meningen hebben en die respectvol bespreken is precies wat vrijheid binnen de regels betekent.
Bronnen: Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Studievoorbeeld: een toegankelijke buurtschoonmaakdag
Dit studievoorbeeld oefent solidariteit en participatie. Ook hier zijn meerdere goede plannen mogelijk; het is een oefening voor de bijeenkomsten, geen officiële opdracht.
Studievoorbeeld
Uw buurt organiseert een schoonmaakdag voor het speeltuintje. Een buurman die een rollator gebruikt, wil graag meedoen maar kan niet tillen. Maak een kort plan met drie onderdelen: hoe u hem uitnodigt, welke rol hij kan vervullen en hoe uw eigen bijdrage eruitziet.
Toon het modelantwoord
Nodig hem persoonlijk uit of met een korte, duidelijk geschreven uitnodiging, en vraag wat hij zelf wil doen. Een passende rol is bijvoorbeeld gastheer zijn: bezoekers verwelkomen, de deelnemerslijst bijhouden of voor koffie en thee zorgen. Uw eigen bijdrage kan het tillen en afvoeren van afval zijn, of de coördinatie van de dag. Zo draagt iedereen bij op een manier die bij de eigen mogelijkheden past.
Dit originele studievoorbeeld kent meerdere bruikbare plannen. Solidariteit ziet u in het samen verantwoordelijkheid nemen en rekening houden met ieders mogelijkheden. Participatie ziet u in de actieve bijdrage aan de buurt. Vraag de buurman zelf welke taak past; vul dat niet alleen op basis van zijn rollator in.
Bronnen: Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Wat u belooft met de ondertekening
Met uw handtekening verklaart u dat u kennis heeft genomen van de waarden en spelregels van de Nederlandse samenleving, deze respecteert en actief een bijdrage wil leveren. U belooft niets over het opgeven van uw cultuur of geloof.
De verklaring gaat over begrip, respect en deelname. Met uw handtekening bevestigt u dat u kennis hebt genomen van de waarden en spelregels, die respecteert en actief wilt bijdragen. Oefenen met een eigen uitleg kan helpen de betekenis te begrijpen; deze gids stelt geen extra landelijke mondelinge toets in.
Ondertekenen betekent niet dat u afstand doet van uw achtergrond of dat u politieke opvattingen moet aannemen. Het betekent dat u de waarden zoals die in de rechtsstaat gelden zult respecteren en zelf wilt meedoen.
Hebt u vragen over of moeite met een van de begrippen? Bespreek die tijdens de bijeenkomsten; daarvoor bestaat het traject. Wie twijfels vóór de ondertekening bespreekt, tekent met een helder beeld van wat de verklaring inhoudt.
Na de ondertekeningsbijeenkomst doet de gemeente de administratie: uw aanwezigheid en handtekening worden geregistreerd en doorgegeven aan DUO. Controleer na ongeveer drie weken of dit in Mijn Inburgering staat.
Bronnen: Kennisexamens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Sectie 4. Participatieverklaringstraject (PVT); Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Voorbereiding in vijf stappen
U hoeft geen lesboeken uit uw hoofd te leren. Wat wél helpt: de begrippen actief gebruiken in uw eigen leven en uw vragen tijdig naar voren brengen.
Deze stappen zijn studieadvies, geen officiële eisen van het traject. Pas het tempo aan aan uw taalniveau en de duur van uw eigen traject.
- Lees de officiële tekst van de participatieverklaring een keer rustig, zodat u weet wat u ondertekent.
- Schrijf per begrip één voorbeeld uit uw eigen leven en oefen het hardop in twee zinnen.
- Koppel aan elk recht dat u noemt ook een plicht, en andersom.
- Gebruik situaties uit het nieuws of uit uw buurt als oefenstof: welk begrip speelt de hoofdrol, en welke grenzen gelden er?
- Neem twijfels en meningsverschillen mee naar de bijeenkomsten en controleer daarna in Mijn Inburgering of uw ondertekening is geregistreerd.
Bronnen: Kennisexamens – Examen doen – Inburgeren (DUO) — Sectie 4. Participatieverklaringstraject (PVT); Rijksoverheid: landelijke participatieverklaring (2016) — Volledige tekst van de verklaring
Bronnen
Feiten gecontroleerd: